นานาวิชาการ

รวมวิชาการและสาระน่ารู้เกี่ยวกับวิทยุสมัครเล่นเอาไว้ เพื่อให้เพื่อนๆ ได้ศึกษาและนำไปใช้งานได้ต่อไป


เฉลยความลับการทำให้สายอากาศมีเกน


เพื่อนนักวิทยุสมัครเล่นหลายคนคงชอบที่จะใช้สายอากาศที่มีเกน (ที่เรียกว่า เกนขยาย นั่นล่ะครับ ผิดครึ่งถูกครึ่งก็ไม่ว่ากันล่ะ เพราะยังไม่เกี่ยวกับบทความนี้) แต่สงสัยไหมครับว่า แล้วเขาทำอย่างไรให้สายอากาศมีเกนได้ <อ่านต่อ>


เกนของสายอากาศคืออะไร


ทุกครั้งที่พูดถึงเรื่องเกี่ยวกับเกนของสายอากาศ ก็มักมีข้อให้สงสัยเสมอว่ามันคืออะไรแน่ บางทีบางคนที่คิดว่าเข้าใจมัน อาจจะไม่จริงก็ได้ เรื่องนี้จะพูดเกี่ยวกับพื้นฐานของเกนของสายอากาศให้เราได้รู้จักมันดีขึ้นจริงๆ <อ่านต่อ>


Propagation หมายถึงอะไรกันแน่


หลายคนได้ยินคำนี้กันมาแล้ว แต่อาจจะไม่เข้าใจว่ามันคืออะไร หรืออาจจะเข้าใจแต่บางมุมที่ไม่ใช่แง่มุมทางวิทยาศาสตร์อย่างแท้จริง ลองดูกันสักนิดว่า Propagation ของคลื่น คืออะไร <อ่านต่อ>


การสูญเสียกำลังในสายนำสัญญาณ


สายนำสัญญาณในชีวิตจริงของเรามีการสูญเสียกำลัง (ของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า) สิ่งที่ตามมานอกจากกำลังจะหายไปแล้ว ยังมีเรื่องของ VSWR และ อิมพิแดนซ์ที่มองเห็นอีกด้านหนึ่งของสายนำสัญญาณนั้นด้วย <อ่านต่อ>


ไขความลับการทริมสายนำสัญญาณและสายครู



เพื่อนๆ คงเคยได้ยินคำว่า "การทริมสายนำสัญญาณ" และ "สายครู" กันมาบ้าง แต่เราทราบจริงๆ หรือไม่ว่าการทริมสายนำสัญญาณนั้นเกิดอะไรขึ้นบ้าง ได้ผลจริงหรือไม่อย่างไร รวมไปถึงการสร้าง "สายครู" ขึ้นมาสักเส้นนั้น มันใช้งานได้จริงหรือไม่ เราเข้าใจมันจริงๆ หรือเปล่า <อ่านต่อ>


อิมพีแดนซ์จำเพาะของสายนำสัญญาณ


สายนำสัญญาณที่พวกเรานักวิทยุสมัครเล่นใช้กันนั้นเชื่อกันว่ามีความต้านทาน 50 และ 75 โอห์ม พวก 75 โอห์มก็มักไว้ใช้งานวัตถุประสงค์พิเศษเช่นไว้แปลงอิมพิแดนซ์ ส่วนสายนำสัญญาณที่เราใช้ทำหน้าที่พากำลังคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าไปมาระหว่างอุปกรณ์วิทยุต่างๆ ไปจนถึงสายอากาศนั้นเราใช้ที่เป็นขนาด 50 โอห์ม ว่าแต่... ที่ว่ามันเป็น 50 โอห์มนั้น จริงหรือเปล่า <อ่านต่อ>


การเดินทางของคลื่นวิทยุผ่าน ดิน น้ำ ผนังถ้ำ


เคยสงสัยกันไหมว่า ทำไมเราถึงสื่อสารผ่านถ้ำหนาๆ ไม่ได้ หรือเรือดำน้ำที่อยู่ใต้น้ำถึงมีปัญหาในการสื่อสารด้วยคลื่นวิทยุความถี่สูงๆ (นอกเหนือไปจากที่จะต้องทำตัว "ลึกลับ" อยู่ใต้น้ำ ถ้ามีการใช้วิทยุมากหรือบ่อยอาจจะทำให้ข้าศึกรู้ตำแหน่งได้) เรื่องนี้จะบอกให้เข้าใจได้ไม่ยากนัก <อ่านต่อ>


การมอดูเลตแบบต่างๆ


ลำพังคลื่นความถี่ที่เราสร้างขึ้นมานั้น ไม่สามารถนำพาเอาข้อมูลข่าวสาร เช่น เสียงพูด เสียงดนตรี หรืออื่นๆ ไปกับมันได้ เราจึงมีการดัดแปลงคลื่นที่กำเนิดขึ้นให้มีการเปลี่ยนแปลงในตัวเอง โดยขึ้นกับข้อมูลข่าวสาร เสียงพูด เสียงดนตรีต่างๆ ที่เราต้องการ การทำอย่างนั้นเรียกว่าการ "มอดูเลต" คลื่นพาหะด้วยข้อมูลข่าวสาร ซึ่งการมอดูเลตที่ใช้ทั่วไปและในวงการวิทยุสมัครเล่นนั้นมีหลายแบบ เราจะได้มาดูกันทีละแบบเลยว่ามันมีลักษณะอย่างไรในเรื่องนี้ <อ่านต่อ>


Ground loop คืออะไรและแก้ไขอย่างไร


หลายคนคงเคยได้ยินเรื่องของกราวด์ลูป (ground loop) กันมาบ้าง บางคนอาจจะเข้าใจหรือบางคนอาจจะไม่เข้าใจว่ามันคืออะไร แต่ทั้งหมดน่าจะทราบว่ามันคือตัวสร้างปัญหาให้กับระบบของเรา แล้วมันคืออะไรกับสามารถป้องกันหรือแก้ไขได้อย่างไรล่ะ <อ่านต่อ>


เรื่องเล่าเกี่ยวกับความเร็วคลื่นในสายนำสัญญาณ

หลายครั้งที่เราใช้งานสายนำสัญญาณ เราอาจจะไม่สนใจคุณสมบัติจำเพาะของมันอย่างละเอียดนัก ตลอดจนบางทีเราก็เชื่อว่า (เพราะคุ้นเคย) สายนำสัญญาณหน้าตาแบบนี้ รุ่นนี้ จะมีคุณสมบัติเหมือนกันหมด แต่บางครั้งของที่มาจากผู้ผลิตต่างกันอาจจะมีคุณสมบัติต่างกันที่ถึงกับทำให้เราปวดหัวได้เลยทีเดียว โดยเฉพาะ "ความเร็วของคลื่นในสายนำสัญญาณ" นั้นๆ <อ่านต่อ>


สายอากาศทำงานอย่างไร

สายอากาศเป็นอุปกรณ์สำคัญมากในระบบวิทยุสื่อสาร เพราะมันทำหน้าที่แปลงรูปพลังงงานระหว่าง พลังงานไฟฟ้าและพลังงานคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า แต่ทั้งที่สายอากาศเป็นอุปกรณ์สำคัญนี้ นักวิทยุสมัครเล่นหลายคนอาจจะไม่ทราบว่ามันแปลงพลังงานไฟฟ้าจากเครื่องส่งวิทยุไปเป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าได้อย่างไร เรื่องนี้จะไขความข้องใจของท่านได้ครับ <อ่านต่อ>


ค่า Q คืออะไร

Q factor คืออะไร

หลายครั้งที่เราเห็นคำว่า ค่าคิว คิวแฟคเตอร์ เพื่อนนักวิทยุสมัครเล่นหลายท่านอาจจะเข้าใจอยู่แล้ว แต่หลายท่านอาจจะยังไม่เข้าใจและสับสนว่ากำลังพูดเรื่องอะไร เรื่องนี้จะบอกว่ามันคืออะไร เป็นผลมาจากอะไร เกี่ยวกับการตอบสนองความถี่อย่างไร <อ่านต่อ>


ไขความลับสายอากาศ Folded Dipole (แบบที่เราใช้กัน)


หนึ่งในสายอากาศที่เป็นที่นิยมของนักวิทยุสมัครเล่นไทยมาแต่ไหนแต่ไรก็คือ สยอากาศแบบโฟลเด็ดไดโพล ส่วนมากแล้วจะเห็นการนำมาต่อร่วมกันเป็นอาเรย์ (array) เพื่อบังคับทิศทางของคลื่นทำให้มีอัตราขยายสูงในบางทิศทาง แต่สายอากาศแบบนี้ที่เราเห็นกันในประเทศไทยเป็นแบบที่มีการดัดแปลงเพิ่มขึ้น คือการลัดวงจรห่วงเสียครึ่งหนึ่ง และจากตรงนั้นเองที่มการเข้าใจคลาดเคลื่อนต่อๆ กันมา <อ่านต่อ>


สายอากาศแบบ Doublet


นักวิทยุหลายคนต้องการสายอากาศที่ทำงานได้ในหลายย่านความถี่ โดยยังมีการสูญเสียต่ำ แต่ไม่สามารถขึงสายอากาศหลายเส้นหรือหลายต้นได้ จึงจำเป็นต้องใช้สายอากาศเส้นเดียวกับหลายความถี่ให้ได้ สายอากาศแบบหลายย่านความถี่หรือ multiband เหล่านี้มีหลายประเภท และแบบที่ง่ายต่อการสร้างหนึ่งก็คือสายอากาศแบบ doublet <อ่านต่อ>


คริสตัลฟิลเตอร์คืออะไร


เครื่องวิทยุสื่อสารหนึ่งเครื่องมีอุปกรณ์และวงจรมากมาย เฉพาะในเครื่องรับวิทยุก็ต้องมีวจรทำหน้าที่คัดแยกเอาเฉพาะความถี่และข้อมูลที่ต้องการสื่อสารออกมา หลายครั้งเราจำเป็นต้องพึ่งอุปกรณ์ประกอบเพื่อช่วยในการคัดกรองความถี่ที่เรียกว่าฟิลเตอร์ ซึ่งก็มีหลายชนิด และชนิดที่ดีกว่าวงจรแบบ L-C ทั่วไปก็คือ คริสตัลฟิลเตอร์ <อ่านต่อ>


แบตเตอรี่แบบ Deep Cycle คืออะไร


หลายคนคงเคยได้ยินเกี่ยวกับแบตเตอรี่ชนิดที่เรียกว่า Deep Cycle Battery กันมาบ้าง แบตเตอรี่นี้ถูกออกแบบมาให้จ่ายไฟได้มาก แต่ก็มีข้อจำกัดและคุณสมบัติต่างจากแบตเตอรี่ตะกั่ว-กรดธรรมดาที่เราจำเป็นต้องทราบในการใช้งานให้คงทน <อ่านต่อ>


VSWR มิเตอร์ทำงานอย่างไร


นักวิทยุสมัครเล่นทุกคนน่าจะรู้จักคำว่า VSWR และนอกจากนั้นอาจจะเคยใช้เครื่องมือเพื่อวัดค่าของมัน แต่หลายคนอาจจะไม่เคยทราบว่ามันวัดอะไรแน่ และมันทำงานได้อย่างไร ทำไมเราจึงต้องใช้มัน ลองอ่านเรื่องนี้ดูเพื่อทำความเข้าใจได้ดีขึ้นครับ <อ่านต่อ>


อินเตอร์มอดดูเลชั่น (Intermodulation) คืออะไร


หลายครั้งที่นักวิทยุได้ยินคำว่า "ม้อด" ซึ่งสื่อถึงการรบกวนแบบหนึ่ง แต่ก็แยกไม่ออกว่าคืออะไร หรือมีที่มาที่ไปอย่างไร เรื่องนี้จะทำให้เพื่อนๆ เข้าใจอย่างชัดเจนว่าการรบกวนที่เกิดนี้คืออะไร และจะช่วยกันลดปัญหานี้ได้อย่างไร <อ่านต่อ>


แบนด์วิดท์ของสายอากาศคืออะไร


สายอากาศวิทยุสื่อสารที่เราใช้งานกันนั้น จะทำงานได้ดีในช่วงความถี่หนึ่งเท่านั้น ยกเว้นชนิดที่ออกแบบมาให้ทำงานได้ในช่วงความถี่ที่กว้างมากเปฺ็นพิเศษ ช่วงความถี่ที่สายอากาศสามารถทำงานได้ในคุณสมบัติจำเพาะหนึ่งๆ เรียกว่าแบนด์วิดท์ (bandwidth) ของสายอากาศนั้น <อ่านต่อ>


การผสมสัญญาณและ sideband ที่เกิดขึ้น


หลังจากมีการสร้างคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ก็เริ่มมีการติดต่อสื่อสารแบบที่เรียบง่ายที่สุดคือ "รหัสมอร์ส" หลังจากนั้นก็มีพัฒนาการโดยผสมเสียงและข้อมูลต่างๆ ลงไปกับคลื่นความถี่สูงก่อนที่จะส่งออกอากาศ การผสมคลื่นเหล่านี้มีสิ่งต่างๆ เกิดขึ้นพร้อมๆ กันไปด้วย เรื่องนี้จะอธิบายให้เห็นว่ามีอะไรเกิดขึ้นบ้าง <อ่านต่อ>


RF Ground คืออะไร


เพื่อนๆ เคยสงสัยบ้างหรือไม่ว่า สายอากาศบางอย่างก็มีกราวด์เพลน บางอย่างก็ไม่มีกราวด์เพลน ในขณะที่สายอากาศบางอย่างนั้นตอนที่ซื้อมาก็ไม่มีกราวด์เพลนแต่ตอนใช้กลับมีคนบอกว่าต้องใส่ RF ground ให้มันด้วยนะ (บางทีเรียก counterpoise) มาดูกันดีกว่าว่าเจ้า RF ground ที่ว่านั้นคืออะไร ทำไมต้องมีมันด้วย <อ่านต่อ>


ลิเนียร์ทรานสปอนเดอร์คืออะไร


เราอาจจะเคยได้ยินคำว่า ทรานสปอนเดอร์ มาหลายครั้งแล้ว คำนี้ปรากฏอยู่กับของหลายอย่างเช่น เครื่องบิน ไปจนถึงดาวเทียม บางครั้งเราได้ยินคำใหม่ที่อาจจะซับซ้อนขึ้นคือ ลิเนียร์ทรานสปอนเดอร์ ทำให้อาจจะสงสังว่ามันคืออะไร มาลองดูกันในบทความนี้ดีกว่าครับ <อ่านต่อ>


สายอากาศแบบ DC ground คืออะไร และป้องกันฟ้าผ่าได้จริงหรือ

สายอากาศแบบ DC ground คืออะไรและป้องกันฟ้าผ่าได้จริงหรือ

เวลาเราเลือกซื้อสายอากาศ บางทีทั้งเพื่อนทั้งคนขายก็ถามเราว่าต้องการแบบ DC ground หรือไม่ บ้างก็ว่าปลอดภัยจากฟ้าผ่ามากกว่า ในขณะที่บางคนอาจจะยังไม่ทราบว่า DC ground หรือไม่ ground คืออะไรเลย เลยไม่รู้จะเชื่อเรื่องฟ้าผ่าหรือไม่ผ่าต่อไปดี ยิ่งปวดหัวหนัก ลองอ่านกันชัดๆ ดีกว่าครับ <อ่านต่อ>


VSWR สูงแล้วเครื่องวิทยุจะเสียหายจริงหรือ

VSWR สูงแล้วเครื่องวิทยุจะเสียหายจริงหรือ

หลายครั้งจนนับไม่ถ้วน เรามักได้ยินคำเตือนจากเพื่อนนักวิทยุด้วยกันว่า ต้องแมทช์สายอากาศให้ดี (หรือดีที่สุด) เพื่อให้ค่า VSWR ต่ำ ไม่เช่นนั้นเครื่องวิทยุอาจจะเสียหายได้ เรื่องนี้เป็นความจริงหรือไม่ มีเงื่อนไขทฤษฎีสนับสนุนอย่างไร มาลองดูกันครับ <อ่านต่อ>


Vmax และ Vmin ของคลื่นนิ่งบนสายนำสัญญาณ


เราเคยได้ยินมาตลอดเวลาว่า ถ้าเราต่อโหลดหรือสายอากาศที่มีอิมพิแดนซ์ไม่แมทช์กับสายนำสัญญาณ (ปกติคือ 50 Ω) แล้วจะเกิดการสะท้อนกลับของคลื่นและเกิดคลื่นนิ่งในสายนำสัญญาณนั้น แต่เราอาจจะยังไม่เข้าใจว่าคลื่นนิ่งที่ว่านั้นเกิดได้อย่างไร หน้าตาอย่างไร และที่สำคัญคือมันอยู่ตรงไหนบนสายนำสัญญาณ บทความนี้จะทำให้เราเข้าใจเรื่องเหล่านี้ได้ดีขึ้น <อ่านต่อ>


เรื่องลึกแต่ไม่ลับของ VSWR

เรื่องลึกลับของ VSWR

นักวิทยุจำนวนมากถูกสอนมาแต่แรกเกี่ยวกับค่า SWR หรือ VSWR แต่มีนักวิทยุจำนวนมากที่ยังมีความเข้าใจไม่ถูกต้อง หรือแม้แต่ผิดจากความเป็นจริงไปมาก ทำให้ความเข้าใจอื่นๆ ที่จะต่อยอดผิดไปและทำได้ยาก ในบทความนี้เราจะมาดูกันว่าเมื่อเราต่อสายอากาศ สายนำสัญญาณ เข้ากับเครื่องส่งวิทยุแล้ว จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง <อ่านต่อ>


เมื่อเครื่องรับ "หูตึง"

หูตึง

บางทีเครื่องรับวิทยุที่เราใช้งานอยู่เป็นประจำ เกิดไม่สามารถรับสัญญาณอ่อนๆ ได้ แถมด้วยเสียงอู้อี้รบกวนออกมาทางลำโพงเสียอีก แบบนี้เพื่อนๆ มักเรียกกันติดปากว่า "หูตึง" มาดูสาเหตุกันเพิ่มอีกนิดว่าเป็นเพราะอะไร <อ่านต่อ>


ติดตั้งสายอากาศสำหรับสถานีรถยนต์ตรงไหนดี


เพื่อนนักวิทยุสมัครเล่นหลายท่านที่มีรถยนต์ อาจจะติดตั้งหรือคิดจะติดตั้งสถานีบนรถยนต์ของท่านอยู่ หลายคนอาจจะสงสัยว่าตำแหน่งที่ติดตั้งสายอากาศมีผลหรือไม่อย่างไร หลายคนอาจจะพยายามหาคำตอบแต่ก็ยังไม่ทราบชัดเจน ผมจึงพยายามหาข้อมูลมาเล่าให้เพื่อนเพื่อนฟังกันนะครับ <อ่านต่อ>


กำลังส่งของเครื่องวิทยุ

เรื่องของกำลังส่งเป็นเรื่องที่สำคัญสำหรับนักวิทยุสมัครเล่น ไม่ใช่เพราะเราต้องการทำให้กำลังส่งสูงที่สุด (ในความเป็นจริงแล้วเราต้องการส่งด้วยกำลังส่งต่ำที่สุดเท่าที่จะติดต่อกันได้โดยไม่ลำบากต่างหาก) แต่การออกอากาศในหลายโหมดก็มีกำลังที่ต่างก้นออกไป มารู้จักกำลังส่งเหล่านี้กันดีกว่าครับ <อ่านต่อ>


เรื่องยุ่งๆ ของค่า RMS และกำลังไฟฟ้า

เรื่องยุ่งๆ ของค่า RMS และกำลังไฟฟ้า

เพื่อนๆ นักวิทยุสมัครเล่นอาจจะคุ้นเคยกับการคำนวณวงจรกระแสตรงง่ายๆ แต่เมื่อวงจรไฟฟ้าเป็นแบบกระแสสลับ หรือแม้แต่กระแสที่ไม่ต่อเนื่อง การคำนวณกำลังต่างๆ จึงเปลี่ยนไปและมีศัพท์ใหม่ๆ ให้ได้รู้เพิ่มเติม ซึ่งเป็นการปูพื้นฐานสูงการเข้าใจเรื่องอื่นเพิ่มขึ้นรวมทั้งการเข้าใจกำลังส่งของเครื่องวิทยุสื่อสารอีกด้วย <อ่านต่อ>


อากาศเปิดคืออะไร


การเป็นนักวิทยุสมัครเล่นมีอะไรที่น่าสนใจมากมาย หนึ่งในนั้นคือการได้พูดคุยติดต่อกับนักวิทยุสมัครเล่นอื่นในระยะทางไกลๆ  ปกติแล้วคลื่นความถี่ย่าน VHF จะเดินทางได้ไม่ไกลมากนัก แต่บางทีก็เกิดสิ่งที่เรียกว่า "อากาศเปิด" ได้ในช่วงเวลาสั้นๆ ของปี ทำให้เราติดต่อกันได้ไกลๆ มาดูกันว่ามันคืออะไร <อ่านต่อ>


ATU อยู่ตรงไหนดี


สำหรับนักวิทยุสมัครเล่นที่ใช้งานย่านความถี่ HF แล้ว จะมีอุปกรณ์หนึ่งที่คุ้นเคยและนำมาใช้งานอยู่ในระบบเสมอก็คือ เครื่องปรับอิมพิแดนซ์สายอากาศ หรือ Antenna Tuner นั่นเอง การติดตั้ง ATU นี้ทำได้หลายที่ แต่ละตำแหน่งก็มีความแตกต่างกัน มาดูกันสักนิดว่าต่างกันอย่างไร <อ่านต่อ>


สายอากาศ ยากิ-อูดะ ทำงานอย่างไร

สายอากาศ ยากิ-อูดะ ทำงานอย่างไร

เชื่อว่านักวิทยุสมัครเล่นแทบทุกคนต้องเคยได้ยินชื่อของสายอากาศแบบ "ยากิ" กันมาบ้างแล้ว ที่จริงแล้วสายอากาศชนิดนี้เรียกว่าสายอากาศแบบ "ยากิ-อูดะ" มาดูกันว่าทำไมเรียกชื่อเต็มๆ ได้แบบนั้นแหละมันทำงานอย่างไร <อ่านต่อ>


สายอากาศไดโพลแบบสั้น (shortened dipole antenna)


การติดต่อด้วยคลื่นวิทยุที่ระดับความถี่สูง (HF) แทนความถี่ระดับสูงมาก (VHF) จะมีพฤติกรรมการเดินทางของคลื่นต่างกัน คลื่นความถี่ HF สามารถเลี้ยวเบนกลับลงมาจากชั้นบรรยากาศทำให้ได้ระยะทางติดต่อที่ไกลขึ้น แต่ด้วยความถี่ต่ำทำให้ขนาดของสายอากาศใหญ่โตจนอาจจะเกิดปัญหากับการติดตั้งได้ แต่เราก็สามารถทำให้มันสั้นลงได้เช่นกัน <อ่านต่อ>


un-un 9:1


ในงานวิทยุความถี่สูง (HF) มีสายอากาศจำนวนมากให้เราเลือกใช้งาน หลายอย่างเราสามารถปรับเปลี่ยน แปลง อิมพิแดนซ์ของมันได้ ในขณะคราวเดียวกันก็อาจจต้องการระมัดระวังเรื่องกระแสส่วนเกินที่ไม่ต้องการ (ที่เรีกว่า common mode current) ลองดูกันว่าหนึ่งในอุปกรณ์ดังกล่าวที่เรียกว่า un-un แบบ 9:1 นั้นมีหน้าตาเป็นอย่างไร <อ่านต่อ>


ทำไมทริมสายนำสัญญาณแล้ว VSWR เปลี่ยนได้


ตามหลักการทำงานของสายนำสัญญาณจริงๆ แล้ว ความสั้นหรือยาวของสายนำสัญญาณจะไม่ทำให้ค่าอัตราส่วนคลื่นนิ่งหรือ VSWR เปลี่ยนไป แต่หลายครั้งที่นักวิทยุสมัครเล่นลองตัดหรือทริม (trim) สายนำสัญญาณแล้วทำให้ค่าของ VSWR เปลี่ยนได้ ทำให้มีการพยายามตัดสายนำสัญญาณด้านเครื่องส่งเพื่อทำให้ค่า VSWR ต่ำที่สุด จนกลายเป็นความเชื่อว่าความสั้นหรือยาวของสายนำสัญญาณทำให้ค่าอัตราส่วนคลื่นนิ่งหรือ VSWR เปลี่ยนได้ ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น <อ่านต่อ>


บาลัน (balun) และการเลือกใช้


นักวิทยุจำนวนมากอาจจะเคยได้ยินคำว่า บาลัน มาบ้างแล้ว แต่หลายคนอาจจะยังสงสัยว่ามันคืออะไร ทำหน้าที่อะไร ต้องมีหรือไม่ และเลือกใช้อย่างไร เรื่องราวในบทความนี้อาจจะทำให้เพื่อนๆ เข้าใจมันดีขึ้นก็ได้ <อ่านต่อ>


สายอากาศต้องเรโซแนนซ์หรือไม่

สายอากาศต้องเรโซแนนซ์หรือไม่

เรามักเคยได้ยินคำว่า เรโซแนนซ์ กันอยู่บ่อยๆ หลายท่านอาจจะเข้าใจลึกซึ้งในขณะที่หลายท่านอาจจะยังเข้าใจไม่ทั้งหมด ยิ่งมาพูดถึงว่าสายอากาศนั้นเรโซแนนซ์หรือไม่แล้วยิ่งสับสันไปกันใหญ่ จนมีคำถามว่าตกลงสายอากาศต้องเรโซแนนซ์หรือไม่ และถ้าไม่เรโซแนนซ์แสดงว่าไม่ดีใช้การไม่ได้เรื่องจริงหรือเปล่า ลองดูกันให้หายสงสัยดีกว่าครับ <อ่านต่อ>


59/+60 dB จริงหรือ



แทบทุกครั้งที่มีการติดต่อสื่อสารทางวิทยุของเหล่านักวิทยุสมัครเล่น มักมีการรายงานสัญญาณที่รับได้ (เรียกว่า "Report สัญญาณ"  และหลายครั้งมีการรายงานความแรงสัญญาณที่เกิน S-meter 9 ไป เราเคยสงสัยกันหรือไม่ว่ามันคืออะไร และสิ่งที่รายงานนั้นเป็นจริงหรือไม่ <อ่านต่อ>


ที่มาของคำว่า 73 และ 88


นักวิทยุทุกคนต้องรู้จักตัวเลขมหัศจรรย์สองตัวนี้ และแน่นอนว่ารู้ความหมายว่าคือ ด้วยความปรารถนาดี และ ด้วยรักและคิดถึง (จุ้บๆ ด้วยไหมก็แล้วแต่สถานการณ์) แต่ที่มาที่ไปล่ะ เป็นมาอย่างไร มาดูกันสักนิดดีกว่าครับ <อ่านต่อ>


ชั้นบรรยากาศของโลกกับการเดินทางของคลื่นวิทยุ

การสื่อสารด้วยคลื่นวิทยุนั้นมีธรรมชาติของมันเอง ความถี่วิทยุก็มีคุณสมบัติและความประพฤติต่างกันไปตามความถี่นั้นๆ และเมื่อมันต้องเดินทางไปในชั้นบรรยากาศต่างๆ ของโลก คุณสมบัติของมันจึงทำให้ระยะทางที่สามารถติดต่อสื่อสารได้เปลี่ยนแปลงไป <อ่านต่อ>


สายนำสัญญาณแบบเปิด


สายนำสัญญาณมีหลายรูปแบบมาก นอกจากที่เราคุ้นเคยกันที่เป็นสายนำสัญญาณแบบแกนร่วม (Coaxial) แล้ว ก็มีสายนำสัญญาณแบบเปิด (Open-Wire) อีก สายนำสัญญาณแบบเปิดอาจจะติดตั้งยากสักนิดแต่ก็มีข้อดีอยู่หลายอย่างในตัวชนิดที่นำมาใช้งานได้ผลดีทีเดียว <อ่านต่อ>


VSWR ที่แท้จริงกับการสูญเสียที่เกิดขึ้น


เมื่อเราต่อสายนำสัญญาณยาวๆ จากสายอากาศลงมายังเครื่องรับ-ส่งวิทยุที่อยู่ไกลออกไป เราก็จะทำการตรวจวัดค่า vswr ตามปกติที่ปลายสายนำสัญญาณก่อนจะต่อเข้ากับเครื่องวิทยุสื่อสาร แต่สิ่งที่เราวัดได้กับสิ่งที่เป็นจริงที่สายอากาศนั้นเหมือนหรือต่างกันอย่างไร และมีผลกับการสูญเสียอะไรแค่ไหนล่ะ <อ่านต่อ>

การสูญเสียกำลังในสายนำสัญญาณกับค่า VSWR


หลายครั้งที่เพื่อนพูดถึงการที่ระบบสายอากาศมีค่า VSWR สูง แล้วทำให้เกิดผลเสีย แต่เราก็ไม่ค่อยเข้าใจเต็มที่ว่ามันเกิดอะไรขึ้นกันแน่ เพราะมักได้ยินเพียงว่าอาจจะทำให้เครื่องส่งวิทยุเสียหายได้ เกิดการรบกวนได้ง่าย ทำให้สายนำสัญญาณร้อนบ้าง มาดูกันดีกว่าว่าสิ่งที่เกิดขึ้นที่ทำให้เกิดการสูญเสียมากกว่าปกติเป็นเพราะอะไร <อ่านต่อ>


อธิบาย VSWR ด้วยตัวอย่าง


เรื่องของ VSWR บางครั้งก็ดูเป็นเรื่องลึกลับซับซ้อนอันดับต้นๆ ของนักวิทยุสมัครเล่น บางครั้งเมื่อเล่ากันไปมาแล้วจึงกลายเป็นสิ่งพิสดารเกินความเข้าใจได้ ทั้งที่จริงแล้วเข้าใจได้ไม่ยาก นอกจากการคำนวณที่ซับซ้อนแล้ว อันที่จริงเราสามารถยกตัวอย่างเป็นตัวเลขและให้เห็นภาพได้ง่ายๆ ด้วยซ้ำไป <อ่านต่อ>

แพทเทิร์นของสายอากาศโพลาไรเซชั่นแนวนอนที่ความสูงต่างๆ


สายอากาศของวิทยุสมัครเล่นในย่านความถี่ HF มักจะอยู่ในแแนวนอน ทั้งนี้เพราะความสะดวกในการติดตั้งเนื่องจากความใหญ่โตของมัน นอกจากนั้นยังได้ใช้ประโยชน์จากการสะท้อนคลื่นจากพื้นที่อยู่รอบๆ สายอากาศด้วย ทำให้รูแบบการแพร่กระจายคลื่นต่างไปจากเดิมและช่วยการแพร่กระจายคลื่นได้ <อ่านต่อ>


การใช้สมิทชาร์ทในการแมทช์อิมพิแดนซ์


สมิทชาร์ทถือว่าเป็นเครื่องมือทรงพลังมากในการแมทช์อิมพิแดนซ์ต่างๆ ให้กับเรา ลองดูว่าเราใช้งานมันอย่างไร พร้อมกับตัวอย่างในการคำนวณในเรื่องนี้ครับ <อ่านต่อ>

zy-chart คืออะไร

เรารู้จักสสมิทชาร์ทกันไปแล้วและรู้ว่ามีประโยชน์มากมาย zy-chart เป็นการต่อยอดสมิทชาร์ทมาตรฐานที่เแสดง z-plane บน Γ-plane โดยเพิ่ม y-plane ลงไปด้วย จะมีประโยชน์ในเการช่วยเราแมทช์อิมพิแดนซ์ต่างๆ แต่ก่อนหน้านั้นเราควรต้องรู้ก่อนว่ามันมีที่มาอย่างไร และหมายถึงอะไร จะได้ใช้งานได้อย่างถ่องแท้จริงๆ <อ่านต่อ>

การใช้งานสมิทชาร์ท

หลังจากที่รู้ ที่มาของ Smith Chart กันไปแล้ว คราวนี้เราเริ่มมาดูกันว่ามันใช้ทำอะไรได้บ้าง เป็นบทความที่เขียนให้ละเอียดพอที่เพื่อนๆ จะเข้าใจได้ มีการคำนวณตามความจำเป็น และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อีกมากมาย <อ่านต่อ>

ที่มาของ Smith Chart

เห็นแต่คนเขาพูดกัน และรู้นะว่ามีประโยชน์ แต่จะเอามาใช้ก็ไม่เป็น ซ้ำร้ายกว่านั้นยังไม่รู้เลยว่ามันคืออะไรและมีที่มาที่ไปอย่างไร บทความเรื่องนี้จะเล่าให้ฟังแบบง่ายๆ ว่าสมิทชาร์ที่โด่งดังนั้นเป็นมาอย่างไร ก่อนที่จะนำมันไปใช้งานในตอนต่อๆ ไป <อ่านต่อ>

ความต้านทานที่เปลี่ยนไปตามสายนำสัญญาณ

จากบทความคราวที่แล้ว ที่เราคุยกันเรื่อง ทฤษฎีสายนำสัญญาณ และได้เขียนสูตรการคำนวณเอาไว้คร่าวๆ มาคราวนี้เรามาทดลองคำนวณกันดูจริงๆ บ้างดีกว่าว่าถ้าเราต่อโหลดเข้ากับปลายของสายนำสัญญาณเส้นหนึ่งแล้ว จะเห็นอิมพิแดนซ์ที่ปลายสายอีกข้างหนึ่งเป็นเท่าไร <อ่านต่อ>

ทฤษฏีสายนำสัญญาณ


สายเส้นเล็กๆ หรืออาจจะใหญ่สักหน่อยแต่ก็ไม่ใหญ่ไปกว่าท่อน้ำได้เท่าไรนัก ที่เราใช้กันอยู่และเรียกว่า "สายนำสัญญาณ" ที่ทำหน้าที่พาเอาคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าวิ่งไปมาจากเครื่องส่งวิทยุไปยังสายอากาศ หรือจากสายอากาศกลับมายังเครื่องรับวิทยุ มีทฤษฎีเบื้องหลังมากมาย เหตุเพราะสิ่งที่วิ่งในนั้นเป็นคลื่นที่ทบกันหลายลูกคลื่นแทนที่จะเป็นไฟฟ้ากระแสที่สม่ำเสมอตลอดทั้งเส้น จึงต้องมีทฤษฎีอธิบายโดยเฉพาะ <อ่านต่อ>

สายอากาศไดโพลทำงานอย่างไร

สายอากาศโฟลเด็ดไดโพล พัฒนาการอีกขั้นหนึ่งของสายอากาศไดโพล

สายอากาศแบบไดโพลเป็นสายอากาศพื้นฐานที่สุด (ที่จริง แค่เอาสายนำสัญญาณแบบสายคู่มาฉีกปลายออกก็เป็นสายอากาศไดโพลแล้ว) เราสามารถเอามาต่อพ่วงกัน หรือแม้แต่ทำให้ยาวขึ้นแล้วต่อร่วมกัน หรือทำเป็นแบบวงรอบแล้วยืดออกก็กลายเป็นสายอากาศแบบลูปได้ แต่สายอากาศไดโพลเองทำงานอย่างไร มากันใน "สายอากาศไดโพลทำงานอย่างไร" ได้เลยครับ <อ่านต่อ>

สายอากาศแบบ Phased Array

แทบจะพูดได้ว่ามีหลักการเดียวที่เราจะทำให้สายอากาศมีอัตราขยายสูงขึ้นได้คือการนำมาต่อกันแบบ phased array เพราะไม่ว่าจะเป็นสายอากาศหลายชั้น สายอากาศแบบยากิ-อูดะ สายอากาศที่เอามาสแต็กกัน จะว่าไปก็เป็นการจับมาอาเรย์ (array) กันแล้วป้อนด้วยสัญญาณที่มีเฟสที่เราได้ออกแบบเอาไว้ทั้งสิ้น มาดูหลักการของสายอากาศแบบนี้กันดีกว่า <อ่านต่อ>

เล่าเรื่องสายอากาศแบบ Loop



เราคงเคยเห็นสายอากาศว่ามีหลายแบบหลายประเภท และหนึ่งในนั้นคือสายอากาศแบบลูปปิด เรามาดูกันดีกว่าว่ามันมีคุณสมบัติทืี่แตกต่างจากสายอากาศแบบธรรมดาอย่างไรบ้าง <อ่านต่อ>

ประวัติของสายนำสัญญาณแบบแกนร่วม (Coaxial Cable)

กว่าจะมีวันนี้ สายนำสัญญาณที่เห็นนี่ก็ผ่านร้อนผ่านหนาว ผ่านการแก้ไขมาหลายครั้ง จนได้สายนำสัญญาณแบบแกนร่วมหรือ coaxial cable ที่เราเห็นใช้งานกันทั้งในระบบสื่อสารและระบบรับอย่างเดียว (broadcast) ดูที่มาของมันกันดีกว่าครับ (ขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก qrz.com) <อ่านต่อ>

การแมทชิ่งทำอย่างไร

เมื่อพูดถึงการแมทช์ ที่บางทีฟังเป็นเรื่องยากสำหรับนักวิทยุสมัครเล่นอย่างพวกเรา แต่ที่จริงแล้วการแมทช์นั้นมีหลายวิธีมาก นอกจากนั้นยังใช้แบบลูกผสมกันได้อีก แต่ก่อนจะพลิกแพลงมากเรามาดูวิธีการหลักๆ กันก่อนว่ามีอะไรบ้างดีกว่า <อ่านต่อ>

การแมทช์คืออะไร


ตั้งแต่เป็นนักวิทยุสมัครเล่นมา ก็วุ่นวายได้ยินกับคำว่าแมทช์ ไม่แมทช์อยู่ตลอดเวลา จนบางทีกลายเป็นคำศักดิ์สิทธิไปแล้วว่าถ้าไม่แมทช์จะทำให้เกิดสิ่งผิดปกติจนถึงขั้นภัยพิบัติกันไปเลย (ที่จริงก็ไม่ได้ขนาดนั้นหรอก) เอาเป็นว่ามาดูกันก่อนดีกว่าว่าที่จริงแล้วการแมทช์คืออะไรกันแน่ <อ่านต่อ>


ความต้านทานจำเพาะของสายนำสัญญาณคืออะไร

เคยสงสัยกันหรือไม่ว่า เวลาเราไปซื้อสายนำสัญญาณต่างๆ ทีร้านอุปกรณ์สื่อสาร เรามักจะต้องบอกว่าเป็นสายขนาดกี่โอห์ม เช่น 50 หรือ 75 โอห์มเป็นต้น แต่เมื่ออยากจะรู้ว่ามันเป็น 50 หรือ 75 โอห์มจริงหรือไม่เรากลับไม่สามารถนำมิเตอร์ไปวัดมันได้ ก็เพราะมันเป็น "ความต้านทานจำเพาะ" ทางความถี่สูงของสายนำสัญญาณและไม่สามารถวัดได้ด้วยโอห์มมิเตอร์แบบกระแสตรงนั่นเอง แล้วความต้านทานจำเพาะนี้มีที่มาที่ไปอย่างไรล่ะ มาดูกันในบทความนี้ดีกว่า <อ่านต่อ>


มารู้จักอิมพิแดนซ์กันเถอะ


ในความถี่สูง อุปกรณ์ต่างๆ ที่มีความเก็บประจุทางไฟฟ้าและตัวเหนี่ยวนำ จะเริ่มมีผลต่อการนำกระแส รวมมทั้งเกิดการนำหรือตามที่ต่างกันของเฟสของศักดาไฟฟ้าและกระแสที่ไหลผ่านอุปกรณ์และวงจรด้วย สิ่งเหล่านี้ทำให้เกิดตัวแปรหรือพารามิเตอร์ที่สำคัญหนึ่งขึ้นคือ อิมพิแดนซ์ แล้วมันคืออะไร บทความนี้จะทำให้เพื่อนๆ เข้าใจได้ง่ายขึ้น <อ่านต่อ>


ช่วงความถี่ของวิทยุสมัครเล่น (Amateur Radio Band Plan)


ในโลกสำหรับนักวิทยุสมัครเล่นแล้ว มีความถี่อีกจำนวนมากมายที่เราสามารถใช้ได้ แต่ก็ต้องการการได้รับอนุญาตที่อาจจะแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ ลองดูกันก่อนว่านอกจากความถี่ 144-146 MHz สำหรับขั้นต้นแล้ว เราจะใช้ความถี่ใดได้อีก <อ่านต่อ>


ทฤษฎีไฟฟ้าสำหรับผู้เตรียมตัวสอบเพื่อรับประกาศนียบัตรพนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นต้น


สำหรับผู้สนใจในกิจการวิทยุสมัครเล่น และต้องการเป็นนักวิทยุสมัครเล่นแล้ว จะต้องผ่านการสอบเพื่อรับประกาศนียบัตรพนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นต้นเสียก่อน ซึ่งการสอบประกอบไปด้วยหลายวิชา เช่น กฏหมายเกี่ยวกับวิทยุโทรคมนาคม หลักการสื่อสาร จริยธรรมในการติดต่อสื่อสาร และทฤษฎีไฟฟ้า เราได้รวบรวมความรู้เกี่ยวกับทฤษฎีไฟฟ้าที่สำคัญไว้ในเรื่องนี้ <อ่านต่อ>

ผลของชั้นบรรยากาศต่อการสื่อสารย่าน HF


ชั้นบรรยากาศที่ห่อหุ้นโลกเรามีผลต่อการเดินทางของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในย่าน HF (High Frequency) ทำให้การติดต่อไปได้ไกลกว่าปกติ มาดูกันว่าเป็นเพราะอะไร <อ่านต่อ>