กิจกรรมและประชุมประจำเดือน กุมภาพันธ์ 2569

 

เมื่อวันเสาร์ที่ 21 กุมภาพันธ์ 2569 ชมรมวิทยุสมัครเล่น The DXER (E20AE) จัดกิจกรรมให้เพื่อนๆ ได้พบปะพูดคุยกันเหมือนเช่นเคย  ครั้งนี้เรามีเรื่องดีๆ ให้เพื่อนๆ ได้เล่นกันเยอะเลย 

Ugly Balun ที่นักวิทยุสมัครเล่นรู้จักกัน

แต่จะต้องพันให้ถูกต้องทั้งขนาดและ
ความยาวเพื่อให้มีประสิทธิผลดีที่สุด
มีการสูญเสียคุ้มค่าที่สุด

Sleeve Balun ที่นักวิทยุสมัครเล่นได้ยิน
มานาน และทราบว่ามีความยาว ¼λ แต่
น้อยคนมากจะรู้ว่าต้องยาวจริงๆ เท่าไร

เรามีงานวิจัยจากคุณจิตรยุทธ (HS0DJU)
มาให้ชมกันว่าที่จริงแล้วสิ่งถูกต้องคืออะไร

ถ้าเราต่อสายนำสัญญาณให้กับสายอากาศ แล้ว

ป้อนกำลังส่งให้มัน จะพบว่ากับสายอากาศบาง

ชนิดจะมีกระแสโหมดร่วมขนาดใหญ่ไหลใน

สายนำสัญญาณได้ ถ้าเป็นสายนำสัญญาณแบบ

Coaxial กระแสโหมดร่วมจะไหลที่ผิวด้านนอก

ของชีลด์ของมัน ผลที่ตามมาคือ สายนำสัญญาณ

จะกลายเป็นสายอากาศไปด้วย เพราะกระแส

โหมดร่วมเป็นกระแส RF ส่วนเกิน (ที่ไม่สมดุล

ไม่ถูกหักล้างทิ้ง) และมีลักษณะเป็นคลื่นนิ่ง

เหมือนคลื่นนิ่งบนโลหะของสายอากาศ ซึ่ง...
"มันออกอากาศได้"

เราสามารถวัดกระแสโหมดร่วม
(common mode current) ได้ด้วย

RF Current meter ซึ่งเป็นอุปกรณ์

อีกอย่างหนึ่งที่นักวิทยุสมัครเล่น
ควรมีไว้ใช้งาน

อุปกรณ์ที่ช่วยลดกระแสโหมดร่วมมีหลาย

อย่าง เช่น Ugly Balun, การสวมเฟอร์ไร้ท์
แบบโดนัทเข้ากับสายนำสัญญาณ (ต้องเลือก

ให้ถูกชนิดนะครับ) หรือในภาพคือต่อด้วย

Sleeve Balun ใกล้กับจุดป้อนของสายอากาศ
(ในกิจกรรม เราวัดผลการทำงานให้ดูว่า

สามารถลดกระแสโหมดร่วมได้กว่า 90%)

คุณจิตรยุทธ (HS0DJU) อธิบายโครงสร้างของ
สายนำสัญญาณแบบ coaxial และกระแส

โหมดร่วมที่อยู่บนสายนำสัญญาณ

สายอากาศแบบโฟลเด็ดไดโพลตามการ
ออกแบบของอาตุ้ม (HS1DNG) ซึ่งไม่ต้อง

มีบูม ทำให้สร้างได้ง่าย มีโครงสร้างเป็น

half-shorted folded dipole ซึ่งมีอิมพิแดนซ์

ที่จุดป้อนใกล้เคียง folded dipole ปกติ

แต่มีข้อดีที่ทำให้สายอาอากาศกลายเป็น

แบบ unbalanced และต่อกับสายป้อน

แบบ Coaxial cable ได้ง่ายขึ้น

การเข้าใจว่าสายนำสัญญาณมีผล
ต่อการสะท้อนของคลื่นอย่างไร ทำ

ให้อิมพิแดนซ์ที่ปรากฏเปลี่ยนไป

อย่างไร ก็ต้องถึงกับยกสมิทชาร์ท

ขึ้นมาอธิบายให้เพื่อนๆ ฟังกัน

หลังจากอธิบายไป เขียนไป จนมึนกันทุกท่าน

ก็ถ่ายรูปเป็นที่ระลึกกันหน่อย (คราวหน้าต้อง

พกน้ำยาทำความสะอาดมาด้วยแล้วล่ะ)

งานนี้เราพบของที่ไม่ค่อยพบกับสายนำ

สัญญาณที่คุณโจโจ้ (E25VBE) นำมาให้

ทดสอบ ที่จริงเราทดสอบอิมพิแดนซ์

เฉพาะตัว, อัตราการสูญเสีย, และความเร็ว

คลื่นในสายนำสัญญาณ แต่บังเอิญเห็นว่า

แม่เหล็กสามารถดูดตัวนำแกนกลางได้!

ซึ่งปกติแล้วโลหะแกนกลางอาจจะเป็น

ทองแดง อลูมิเนียม เงิน ซึ่งไม่ใช่สารแม่เหล็ก

(non-ferromagnetic) และแม่เหล็กไม่ดูดมัน

แต่อันนี้น่าจะเป็นกลุ่มเหล็ก ซึ่งผลคือ

ความต้านทานจะสูงกว่ากลุ่มทองแดง

และมันเป็นสนิมได้จ้า (ซึ่งเราก็เห็นว่า

บางจุดที่โดนอากาศมานานๆ เป็นสนิมจริงๆ!)

คุณเจตพล (E22MAL) และคุณสิปปภาส (E24MTA)
นำสายอากาศแบบ HF ที่ขนาดกระทัดรัดมาทดลอง

เนื่องจากความกระทัดรัดผิดธรรมชาติ (ปกติแล้ว

สายอากาศ HF จะมีขนาดใหญ่ตามความยาว

คลื่น) จึงต้องมีวงจรปรับอิมพิแดนซ์ที่จุดป้อน

ให้มันก่อนต่อเข้ากับสายนำสัญญาณ 50Ω ด้วย) 

ถ่ายภาพร่วมกันสักหน่อย จากซ้ายไปขวา
คุณจิตรยุทธ (HS0DJU)
คุณสุธีพุฒิ (E24VRK)

คุณสิปปภาส (E24MTA)
คุณเจตพล (E22MAL)

ขอขอบคุณเพื่อนๆ ทุกท่านที่ให้ความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม หลายท่านเดินทางไกลผ่านมาหลายจังหวัด ระหว่างทำกิจกรรม พูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ร่วมรับประทานอาการด้วยกันอย่างสนุกสนาน จากนั้นเพื่อนๆ แยกย้ายกันกลับบ้านโดยปลอดภัยทุกท่าน  ไว้พบกันใหม่ในคราวหน้าที่เราจะนำเรื่องดีๆ กิจกรรมน่าสนใจมาให้ทำด้วยกันอีกครับ 

73 DE E20AE